banner676

Büyük İskender’in Çukurova’daki küçük izi: Karasis Kalesi (Kozan)

Çukurova’nın münbit toprakları, tarıma olduğu kadar yerleşmeye ve yaşamaya olan elverişliliği bu bölgeyi yüzyıllardır kıymetli kılıyor. Öyle ki halen Çukurova’nın her köşesinde yapım tarihi milattan önceye dayanan birçok medeniyet kalıntısı ve onlardan kalma tarihi birçok yapı var. Bu yapılardan en haberdar olunmayan, ulaşılması en zor olan, heybetini halen koruyan ve belki de en ‘orijinali’ Karasis Kalesi. Kozan ilçesinde yer alan Karasis Dağı ilçe merkezine 12-13 km uzaklıkta. Denizden yüksekliği ise yaklaşık 1050 metre civarında.

“Karasis Kalesi: tüm Akdeniz dünyasında bir benzeri daha olmayan antik çağın en büyük askeri tesisi!”

Prof. Dr. Mustafa H. Sayar’ın “Toroslardan Akdeniz’e Çukurova Eski Çağ Tarihi ve Tarihî-Coğrafya Araştırmalarına Yeni Katkılar” adlı makalesi Karasis Kalesi hakkında kapsamlı bilgi edinebileceğiniz –maalesef- yegâne kaynak. Gezdiği yerleri gözünde canlandırmak, tarihine dokunarak, gördükleri şeylerin ne olduğunu bilerek gezenlerden iseniz bu kaynağa göz atmalısınız. Mustafa Sayar’ın makalesini olduğu gibi kopyalamak yerine önemli kısımlarını alarak, soru-cevap şeklinde bir nevi söyleşi havasında akademik sıkıcılıktan uzak bir metin oluşturmaya çalıştım. Devamında ise bölgeyi görmek isteyenler için açıklayıcı bilgileri bulabilirsiniz.

“Karasis Büyük İskender’in haleflerinden Seleukos Nikator zamanında yapılmış olabilir.”

Karasis Kalesi ne zaman inşa edildi?
Yaptığımız incelemelerde bu ören yerinin Hellenistik Devirde inşa edildikten sonra milattan sonraki yüzyıllarda yani Roma ve Bizans devirlerinde kullanılmış olduğuna dair herhangi bir buluntu elde edilememiştir. Kalenin Hellenistik Devrin hangi döneminde yaptırıldığı hakkında bize ipucu verebilecek herhangi bir yazıt ya da sikkeye rastlamadık. Ancak doğu yamacındaki kulelerden birinin batıya bakan kapısındaki fil kabartması kalenin hangi dönemde yaptırılmış olabileceği hakkında biraz olsun fikir vermektedir. Çünkü filler bilindiği gibi Büyük İskender’in Hindistan’ı fethetmesiyle tanındı. Kalenin yaptırılmasına sebep büyük bir olasılıkla Seleukos Nikator’un M.Ö. 294 yılında Doğu Kilikia’yı tamamen kontrolü altına almasından sonra imparatorluğunun çekirdeğinin bulunduğu Suriye’ye kuzeyden gelecek tehlikeleri önlemek üzere Kappadokia’dan Kilikia’ya giden yol üzerindeki bu geçidi kontrol etmek istemesidir.
 
“Kappadokia-Kilikia yolunu kontrol eden bu kale savunma ve saklanma amacıyla yapıldı.”

Kalenin işlevi neydi?
Karasis Dağı üzerindeki yapıların çatılarında Korinthos kiremiti olarak bilinen çatı kiremitlerinin kullanıldığı anlaşılmaktadır. Hem yukarı ve hem aşağı kalede çok sayıda su sarnıcı olması silo yapısı ile birlikte düşünüldüğünde burasının uzun süreli kuşatmalara dayanmak amacıyla planlandığını göstermektedir. Kale araştırma yapan bilim adamlarının notlarına göre savunma ve saklanma amacıyla inşa edilen kalenin etrafı çift surla çevriliydi. Dağın doğu tarafında birbirlerine yakın şekilde inşa edilen ve kalen duvarları duran oda şeklindeki bölmeler içerisinde ahşap mancınık olan kulelerdi. Kulelerin geniş pencerelerinden taş gülleler atılarak savunma yapılıyordu. Bu kuleler arasında da askerlerin barınabileceği duvara bitişik odalar vardı.

“Kalenin içinde kapı tanrısı Herakles’in sembolü olan Herakles lobutu ve kalkan kabartması var.”

Kaledeki duvarda yer alan kalkan sembolü ne anlama geliyor?
Doğu cephesindeki kulelerden birinin içe bakan yüzünde kapı tanrısı Herakles Kallnikos’un sembolü olarak Herakles lobutu ve bunun üzerinde de bir kalkan kabartması görülmektedir. Kalkan kabartmasına bu kalenin içinde iki yerde daha rastladık. Doğu cephesindeki bir diğer kulenin batıya bakan giriş kapısı lentosu üzerinde bir fil kabartması vardır. Sur duvarlarının ve kulelerin içe bakan yüzlerinin çeşitli yerlerinde taşçı işaretleri görülmektedir. Karasis kalesinde yaptığımız gözlemler sırasında özellikle kalenin yapı taşlarının duvarlarında tek tek eski Yunanca harflerden oluşan taşçı ustası işaretleri yapılara göre gruplanarak incelenmeye başlanmışlardır. Kalenin çift sıra harçsız kesme taş kullanılarak inşa edilmiş olan burçlarının her birinin iç ve dış yüzlerinde birbirinden farklı harfler kullanılmış olması burada yapıların inşası sırasında kendine özgü bir numaralama sisteminin uygulanmış olduğunu belgelemektedir. 

“Fil Büyük İskender’in haleflerinden Seleukos’un hanedanlığının armasıydı.”

Kalenin sembolü haline gelen fil figürü ne neyi ifade ediyor?
Büyük İskender dönemi tarihçileri olan Arrianos, Polybios ve Plutarkhos’ın bildirdiğine göre İskender’in halefleri filleri ordularında kullanmaya başladılar. Büyük İskender’in ölümünden sonra kurulan Hellenistik krallıklardan Ptolemaios Krallığı Afrika fillerini ordularında kullanırlarken, Seleukos’lar kendi hakimiyet bölgelerinde kalan Hindistan’dan temin ettikleri ve Afrika fillerine oranla daha büyük olan Hint fillerini ordularında kullanma olanağı bulmaktaydılar. Özellikle Seleukos Krallığı’nın kuruluş aşamasında diğer Hellenistik krallar ile yapılan savaşlarda ve özellikle Antiokhos Monophtalmos’a karşı M.Ö. 301 yılında yaptığı İpsos savaşında Seleukos’ların başarılı olmasında büyük rol oynayan filler bu hanedanın kurucusu Seleukos Nikator zamanında Seleukos Krallığı’nın arması oldu. Bu durumu Seleukos sikkelerinde görülen filler de belgelemektedir.

“Karasis Kalesi tahrip etmeden korunarak arkeolojik park olarak düzenlenmelidir.”

Karasis için ne yapılabilir?
..tüm Akdeniz dünyasında bir benzeri daha olmayan antik çağın en büyük askeri tesisinin belgelenerek tüm dünyaya tanıtılması mümkün olabilecektir. Bizlere düşen görev bu önemli anıtı tahrip etmeden koruyarak gelecek kuşaklara aktarmak ve burayı arkeolojik park olarak düzenleyerek herkesin anlayarak ve bilgi edinerek rahatlıkla gezebileceği bir ören yeri hâline dönüştürülmesi için gerekli master planı, çevre düzenleme proje ve alt yapı çalışmalarının bir an önce tamamlanmasını sağlamaktır.

5 N 1 K’ARASİS

Nasıl gidilir?
Adana şehir merkezinde bulunan Yüreğir Otogarından her gün akşam 23.30’a kadar Kozan’a giden minibüsler mevcut (Ücreti 10 TL). Kozan’da otogarda indikten sonra köy minibüslerinin kalktığı ofislerden birine Karasis Kalesi’ne gitmek istediğinizi belirtirseniz sizi yol sapağına kadar götürebilirler. Karasis Kalesi’ne giden sapakta inince arka tarafınızda işletmenin yangın gözlem yeri mevcut. Karşısında kalenin tabelası da olan sapağa yürüyeceksiniz. Yaklaşık 2-3 kilometre yürüdükten sonra sol tarafınızda yukarı doğru köyün içerisine giden bir yol göreceksiniz. Yol kalenin eteğindeki köye gidiyor. O yol genelde sakin otostop imkânı yok. Normal tempolu bir yürüyüşle bir saate dağın eteğine, tırmanışa başlama noktasına varabilirsiniz.


 
Nerede kalınır?
Kozan Otel Avşaroğlu ve Konak Butik Otel var. İmkânınız el veriyorsa Kozan Kalesi eteğindeki Konak Butik Otel’de kalın. Minimum maliyetle bir gezi olacaksa Kozan Doğa Sporları Topluluğu (KOZDOST) Başkanı Hakan Akıllıoğlu iletişime geçerseniz kalacak yer konusunda yardımcı olmaya çalışacaktır.

Nerede kamp kurulur?
Çadır ile gelip kalede bir gece kamp yapmak isterseniz öncelikle yanınıza çokça su almanız gerek. Köy dağa oldukça uzak, eteğinde olsa da. Kalenin olduğu bölümde kamp kuracak alan yok. Kalenin biraz altında keçilerin buluştuğu biraz düz bir alan var –tırmanırken göreceksiniz- oraya çadır kurabilirsiniz. Eski bir duvar var yanınız kurduğunuzda hem rüzgârı, soğuğu kesiyor hem de sabah 9-10’a dek güneş çadırınıza vurmuyor. 

Tırmanışa nereden başlanır?
Bahsettiğim köy yoluna girdikten sonra tek bir yol var. Asfaltı takip ederek köydeki tüm evlerin bittiği, dağın eteğine kadar geliyorsunuz. Eskiden dağa giden patikayı gösteren bir tabela vardı ama şu an yok. Patikaya giden yola hemen asfaltın sağ tarafına kaya babası yapmıştım –duruyorsa- ve bir ağaç dalına beyaz bir poşet parçası bağladım. Bu izleri gördüğünüzde vurun kendinizi yola!

Dağ patikasında kayıp olma riski var mı?

Oraya defalarca giden birisi olarak son gittiğimde ağaçların ve çalıların büyümesinden ve tabelanın kaybolmasından dolayı ben yolu kaybettim. Oldukça zorladı suyumuz az olduğu için. Ancak dağ patikasına belirttiğim yerden başlarsanız maksimum bir saate az önce çadır için önerdiğim harmanın oraya varabilirsiniz. Buradan ilerisi için de her dal parçasına beyaz poşet parçaları bağlanmış yolu kaybetmemek için. Kim bağladıysa Allah razı olsun! Kaybolma riski var ama çok da endişe etmeyin dediğim izler sizi yolda tutar.

Hangi mevsimde gidilir?
Kaleyi gezmek için ideal zaman sonbahar ve ilkbahar mevsimleri. Yazın çok sıcak ve nemli bir yer burası. Su sorunu da olduğu için yazın zorlukları çok. Ancak baharlarda gittiğinizde hava nispeten daha yanınızda. Özellikle ilkbaharda doğa canlanırken dağ eteğinde ve tepesinde birçok renkte bitkileri görebilir Kozan florasını soluyabilirsiniz.

YORUM EKLE
YORUMLAR
Kilikya Lordu
Kilikya Lordu - 9 ay Önce

Yaşadığınız coğrafyayı bu iştahla yazmanız çok güzel. Takdirlerimi sunuyorum.

cyberturk.biz