Modern yaşamda zihinsel performans, öğrenme kapasitesi ve dikkat gibi kavramlar çoğu zaman eğitim, teknoloji veya yaşam tarzıyla ilişkilendiriliyor. Oysa beynin işleyişi yalnızca dış dünyadan gelen bilgiyle değil, içeride sürekli çalışan karmaşık bir biyolojik düzenle de şekilleniyor. İnsan beyni, gün boyunca kurduğu milyonlarca sinaptik bağlantıyı sürekli olarak gözden geçiriyor; bazılarını güçlendirirken bazılarını ise ortadan kaldırıyor. Bilim insanlarına göre bu görünmeyen “sinirsel bakım süreci”, beynin sağlıklı çalışmasının en kritik mekanizmalarından biri olarak kabul ediliyor.
Beynin Bağışıklık Hücreleri Sinaptik Bağlantıları Şekillendiriyor
Son yıllarda nörobilim alanında yapılan çalışmalar, beynin bağışıklık sistemi ve atık temizleme mekanizmalarının bu süreçte sandığımızdan çok daha belirleyici bir rol oynadığını ortaya koyuyor. Bu kapsamda Bahçeşehir Üniversitesi Mühendislik ve Doğa Bilimleri Fakültesi Öğretim Üyesi Dr. Günet Eroğlu tarafından kaleme alınan "Neuropsychiatry” dergisinde yayınlanan Nörobağışıklık Disregülasyonu ve Sinaptik Bağlantısallık: Nörogelişimsel Bozukluklarda Mikrogliya, Lenfatik Temizlik ve EEG Biyobelirteçlerinin Rolü adlı makale beynin bağışıklık hücreleri olan mikrogliyaların ve lenfatik temizlik sisteminin nörogelişimsel bozukluklardaki rolünü ortaya koyuyor.
D Vitamini Beynin Bağışıklık Sisteminde Kilit Rol Oynuyor
Çalışmanın, beynin bağışıklık hücreleri olan mikrogliyaların sinaptik bağlantıların düzenlenmesinde çok önemli bir rol oynadığını gösterdiğini belirten Bahçeşehir Üniversitesi Mühendislik ve Doğa Bilimleri Fakültesi Öğretim Üyesi Dr. Günet Eroğlu, “Bu hücreler gelişim sürecinde gereksiz sinaptik bağlantıları temizleyerek sinir ağlarının daha verimli çalışmasını sağlıyor. Ancak bu sürecin aşırı ya da yetersiz gerçekleşmesi durumunda sinaptik bağlantı dengesi bozulabiliyor. Bulgularımız, özellikle öğrenme güçlüğü, disleksi ve otizm spektrum bozukluğu gibi nörogelişimsel farklılıklarda bu mekanizmaların önemli rol oynayabileceğini ortaya koyuyor. Beynin lenfatik temizlik sisteminin ve bağışıklık süreçlerinin daha iyi anlaşılması, gelecekte bu alanlarda geliştirilecek yeni tanı ve müdahale yöntemleri için önemli bir kapı aralayabilir” dedi.
Beyin gelişimi ile bağışıklık sistemi arasında çok güçlü bir ilişki bulunduğunu belirten Eroğlu, sözlerini şöyle sürdürdü: “Çalışmamız, D vitamini reseptörlerinin mikrogliya aktivitesi ve beynin toksin temizleme mekanizmaları üzerinde önemli etkileri olabileceğini gösteriyor. Bağışıklık sistemindeki bazı eksiklikler ya da D vitamini reseptörlerindeki işlev bozuklukları, beynin metabolik atıkları temizleme kapasitesini zayıflatabiliyor. Bu durum da sinaptik bağlantıların sağlıklı şekilde düzenlenmesini zorlaştırarak nörogelişimsel süreçleri etkileyebiliyor
